Pazar, Haziran 13, 2021

Türkeli ilçesi

Türkeli  ilçesi

Selim Sinan Öztürk

15.11.1979 – Türkeli’nin Sesi

Sinop’un sahil kasabalarından biri olan Türkeli’nin doğusunda Ayancık batısında Çatalzeytin, güneyinde Taşköprü ilçeleri ve kuzeyinde karadenizle çevrilidir. Türkeli’nin yüzölçümü 421 km. kare olup ilçe nüfusu 2700’dür.

Türkeli; Türklerin bulunduğu yer, oturduğu yer anlamına gelir. Buraya Türkeli denmesinin sebebi, Doğu Karadeniz kıyılarında Rum Pontus İmparatorluğu kurulunca Rumlar Türkeli’ne kadar gelebilmiş fakat zaptedememiş, çeteler halinde halk düşmanı geri püskürtmüş bu yurt köşesine bu yüzden Türkeli denmiştir.

Kasabanın kuruluşu yüzyıla yakındır, fakat 1 Kasım 1957 yılında ilçe merkezi olmuştur. 33 köyü ve Helaldı adıyla bir bucağı vardır.

Rivayete göre, Ayancık’taki Kereste Fabrikası daha kurulmadan önce yerini belirlemek için mühendisler gelmişler, Sinop’un yeşilliklerle dolu olan bu kıyılarını tetkik etmeye başlamışlar. Türkeli’nde şimdiki eski camiin bulunduğu yerde büyük bir kavlan ağacı varmış ve mühendisler ağacın gölgesine oturmuşlar etrafı seyrediyorlarmış. Etrafta çamaşır yıkayan ve bir takım işlerle uğraşan kadınlar da varmış. Kasabanın ileri gelenlerinden bir yaşlı zat, yabancıları işaret ederek yanındakilere şöyle söylemiş: “Git şu adamlara söyle, kadınlarımızın şalvarlarına bakıp durmasınlar, defolup gitsinler buradan!” diye birisini göndermiş. Tetkik heyeti pılısını pırtısını toplayıp gitmiş oradan. İstefan’a gelmişler. Orayı da fabrika için uygun bulmamışlar. Nihayet Ayancıktaki yer sahipleri: “Fabrika buraya kurulsun, biz meccanen yerini vereceğiz” demişler. Ve bu kabul karşısında Zingal Kereste Fabrikası Ayancık’a kurulmuş.

Türkeli ilçesi sahilde olduğu için deniz iklimi hakimdir. Her mevsim yağışlıdır. Yazlar sıcak, kışlar ılık geçer. Denizden yüksekliği 15 metredir. Kıyı düzdür ve limanı yoktur. Küçük bir kayık iskelesi vardır. Helaldı çayı, Türkeli (Ayandon) çayı, Kirtoz deresi, Moğan deresi Güllüsuyu deresi gibi denize dökülen akarsuları vardır. Kışın poyraz ve karayel, yazın lodos ve günbatısı gibi rüzgârlar yöreyi etkisi altına alır.

Yirmi bini aşkın toplam ilçe nüfusunun sekiz bin kadarı dış ülkelerde çalışmaktadır. İlçe halkı genellikle tarım ile uğraşmaktadır. Haftanın pazar ve perşembe günleri sebze pazarı kurulur. Köylü, bu pazarlarda ürünlerini satarak değerlendirmektedir. Ayrıca 6 Mayısta (Hıdırellezde) ve 30 Eylülde olmak üzere yılda iki defa Türkeli Panayırı kurulur. 9 Ağustosta da Yılanlık mevkiinde Ayandon çayının kenarında kavlanlar içinde Morza Panayırı ve 10 Eylülde de Helaldı panayırı kurulmaktadır. Bu çeşit eşya ve emtia panayırları üç gün sürmektedir. Bazı köylerde de basit el tazgâhlarıyla kilim dokunmaktadır.

1969 da Helaldı ve AYHEL ismiyle 1730 ortaklı bir kereste fabrikası kurulmuştu. Halen 4 ortakla Lider Ağaç Sanayii olarak faaliyetini sürdürmektedir.

1978 de Türkeli’de 33 köy muhtarı birleşerek Türkeli Muhtarlar Birliğini kurdu. Yine aynı yıl Helaldı, Taçahmet, Keş köylerine elektrik verildi. Diğer köylere de elektrik verilmesine çalışılıyor. Enerji, Zonguldak Çatalağzından gelen hatla sağlanıyor.

Her sabah Ayancık’a, Sinop’a, Samsun’a, ve İstanbul’a vasıta bulunmaktadır. Hergün sabah ve öğlende 22 kişilik iki adet otobüsle Türkeli’den Ayancık’a, öğlen ve akşamleyin de Ayancık’tan Türkeli’ye ulaşım yapılmaktadır. Ayrıca Çatalzeytin, İnebolu ve Abana’ya da araba bulunur.

İlçede Polis teşkilâtı yoktur. Polisiye görevleri Jandarma Karakolu üstlenmiştir. İki banka, bir eczane, bir petrol istasyonu, Gemiyanı isimli bir ilkokul, bir lise mevcuttur. İmam Hatip Lisesi için de yoğun bir çalışma yapılmaktadır. İki camisi vardır. Sahil camisi kubbeli olup 1978 yılı Ramazan ayında faaliyete geçmiştir. İlçede, AP, CHP, MHP ve MSP ilçe teşkilâtlan vardır. Güllüsü burnu turistik özelliklere sahip bir yerdir.

1941 – İzmir baskılı Sinop Coğrafyası isimli kitapta Türkeli civarında Linyit kömürünün bulunduğu kaydediliyor. Ruhsat alınarak, takip edilip araştırılsa belki değerlendirilebilir.

SeSiÖz
Selim Sinan Öztürk. Ayancık doğumlu. İHO ve AÖF Önlisans mezunu. Okulda duvar gazetesi çıkarırken bazan isim olarak sesiöz yazardı, Necip Fazıl'dan esinlenerek. Sonradan bunu kişisel olarak hazırladığı site ismi olarak benimsedi. Ayancık'tan iyiye güzele yönelik haberler ve yazılar yazmaktı maksadı. Yazmak bazan ihtiyaç gibi oluyor. Böylece birşeyler ortaya çıkıyor işte...

Most Popular

Recent Comments